Onlangs verscheen een standaardwerk over het Protestants Weeshuis en zijn voorlopers in Hoorn. Hieronder volgt de tekst die de achterkant van het boek siert.
--------
'T WEES HUYS IN HOORN
Deze publicatie over het Hoornse weeshuiscomplex aan de Korte Achterstraat behandelt zes eeuwen bouwhistorie en bewoningsgeschiedenis van een de grootste rijksmonumenten die de stad rijk is. Directe aanleiding is de verwerving van de gebouwen in 2005 door woningcorporatie IntermarisHoeksteen waarna een ingrijpende en kostbare restauratie volgt. Het interieur wordt aan de wensen van de nieuwe gebruikers aangepast. Nog tijdens het restauratieproces neemt de woningcorporatie de naastgelegen Mariakapel over van de Stichting Stadsherstel Hoorn. Deze oude kloosterkapel maakt onderdeel uit van het driehoekig gebouwencomplex. Wat zich heeft afgespeeld tussen de bouw in de late Middeleeuwen (1408) tot en met de laatste fase van de restauratie (2008) is in dit dertiende deel van de Bouwhistorische Reeks Hoorn te lezen.
Het boek bestaat uit drie delen. In het eerste deel neemt Christiaan Schrickx als mediëvist de lezer mee naar het wel en wee van het kloosterleven in het Hoorn van de late Middeleeuwen. Hij betrekt daarbij niet alleen de geestelijke aspecten van dat leven maar ook de complexe katholieke organisatie van dat leven. Zijn tijdvak eindigt met de reformatie in 1573 en met de gevangenzetting van de Spaanse graaf Maximiliaen van Bossu in het oude klooster.
Architectuurhistoricus Jos van der Lee neemt deel II voor zijn rekening, het leeuwendeel van dit boek. Hij beschrijft de bewoningsgeschiedenis van het Burgerweeshuis tot de Franse tijd en die van het Protestants Weeshuis tot ver in de twintigste eeuw. Zijn minutieus archiefonderzoek levert over de geschiedenis van het gebouw veel nieuwe zaken op en gunt ons een heldere blik in de keuken van het weeshuisleven. Het zijn de indringende ervaringen van de weeskinderen met ‘hun' vaders en moeders die het boek een doorleefd karakter geven.
Bouwhistoricus Boudewijn van Langen heeft als partner van het architectenbureau de restauratie begeleid. Hij schrijft in deel III over de bouwgeschiedenis en reconstrueert de talloze fasen van bouwkundige veranderingen sinds de kloosterperiode. Aan het eind behandelt hij de restauratie van 2007-2008. Het boek bevat achterin een cd met alle noten en bijlagen.
'T WEES HUYS IN HOORN is een boek geworden met ontroerende verhalen van en over mensen. Over kloosterzusters en paters, over weeskinderen in goede en slechte tijden, over strenge weesvaders en lieve weesmoeders, over reglementen en instructies, over regenten en regentessen en andere “luyden van distinctie”.
--------
Gelukkig is het archief van het Protestants Weeshuis zeer compleet bewaard gebleven. De ‘papieren nalatenschap', bijna 20 strekkende meter plankruimte, is een rijke bron gebleken bij het onderzoek voor en de samenstelling van
'T Wees Huys in Hoorn. Belangstellenden die nog meer willen weten dan de auteurs van het boek al hebben beschreven, kunnen terecht in de studiezaal van het Westfries Archief. De toegang op het archief is
hier te vinden (zoekterm: 0510).
De publicatie is verkrijgbaar bij de Vereniging Oud Hoorn.
