Agenda

<< September 2019 >> 
 ma  di  wo  do  vr  za  zo 
        1
  2  3  4  5  6  7  8
  9101112131415
16171819202122
23242526272829
30      
 
De studiezaal is open op dinsdag en vrijdag van 9.00-17.00 uur. 

Aanvragen van originele stukken kan tot 16.30 uur.

Gereserveerde stukken kunnen ook op maandag, woensdag en donderdag worden opgevraagd bij onze receptie, zodat u de stukken kunt inzien op onze studiezaal. Meer uitleg over het aanvragen van stukken vindt u hier.

De Westfriese roots van president Abraham Lincoln in NH Nieuws

14 augustus 2019

Onlangs besteedde NH Nieuws aandacht aan een bijzonder verhaal: de mogelijke familierelatie tussen Jan Pietersz. Haring uit Hoorn, die in de Gouden Eeuw emigreerde naar Noord-Amerika, en de Amerikaanse president Abraham Lincoln. Na de eerste reportage was de nieuwsgierigheid van verslaggeefster Chantal Bos gewekt. Zij wilde weten of er in de archieven wellicht meer over deze emigrant te vinden was. Vandaag is de tweede reportage op NH Nieuws te zien.

Het bleek al snel dat het Westfries Archief in het verleden vaker is benaderd met vragen over Jan Pietersz. Haring. Volgens de Amerikaanse historica Firth Haring Fabend moest hij in 1633 in Hoorn geboren zijn. Onze in 2016 overleden collega Piet Boon vond in het gereformeerde doopboek van Hoorn een inschrijving van 18 december 1633 van een Jan, zoon van Pieter Jansz. en Mary Pieters. Maar het definitieve bewijs dat dit dezelfde persoon was als de latere emigrant, bleef onvindbaar.

In 2007 ontdekte Piet Boon een Hoornse notarisakte over de verdeling van de erfenis van het echtpaar Cornelis Pietersz. Metselaer en Adriaantje Claasdr., gedateerd 25 mei 1680. Cornelis’ enige erfgenaam was zijn broer: Jan Pietersz. Haring, “wonende in Nieuw Nederland”. Onze emigrant was dus speciaal vanwege de erfenis even teruggekeerd naar Hoorn. Zijn handtekening staat onder de akte.

Historicus John Brozius, een vaste bezoeker van onze studiezaal, ging met de gegevens uit de akte aan de slag. Via onze website vond hij de eerste afkondiging van het huwelijk van Cornelis en Adriaantje op 23 februari 1658. Ze trouwden vervolgens op 10 maart “op den raethuyse deser stede”. De huwelijksafkondiging omschrijft Cornelis als “joncgesel van Barsyngerhorn, wonende op de Kackedam” (nu Lindestraat). De huwelijksinschrijving houdt het eenvoudiger: “jonggesel van Bersingerhorn, wonende tot Hoorn”. Op 21 september 1658 lieten “Cornelis Pieters Metselaer ende Ariaentie Claesdr.” hun testament opmaken bij de Hoornse notaris Jan Bijkerck. Dat het echtpaar trouwde voor de plaatselijke rechtbank (de schepenen), is opmerkelijk. Zo’n burgerlijk huwelijk was namelijk alleen verplicht voor katholieken, doopsgezinden en Luthersen. Gereformeerden konden volstaan met een kerkelijk huwelijk bij hun predikant. En dan is er nog het feit dat Cornelis “jonggezel van Barsingerhorn” wordt genoemd. Wat zegt dat over de herkomst van de familie van Jan Pietersz. Haring?

Cornelis Pietersz. Metselaer stierf in 1678. Hij werd op 6 oktober 1678 begraven in de Grote Kerk in grafnummer 477 aan de zuidzijde. De kerkelijke administratie van dit graf gaat terug tot 1623. De eerste eigenaar was ene “Jacob Evertssoon With”. Hij verkocht het graf op 24 juni 1645 aan “Pieter Cornelisz. Herings Metselaer”.

De oude en nieuwe gegevens leiden tot de volgende conclusies:

- Pieter Cornelisz. Haring Metselaer was de vader van Cornelis Pietersz. Metselaer en Jan Pietersz. Haring
- Gezien het patroniem van de vader was Cornelis waarschijnlijk de oudste van de twee broers
- Onze emigrant kan niet dezelfde persoon zijn als de jongen die op 18 december 1633 werd gedoopt, want diens vader heette Pieter Jansz. in plaats van Pieter Cornelisz.

De informatie over Cornelis Pietersz. Metselaer wijst er op dat de familie oorspronkelijk uit Barsingerhorn kwam. De vader moet ergens vóór 1645 naar Hoorn zijn verhuisd, samen met zijn familie. Resteert dan nog de vraag tot welk kerkgenootschap de familie behoorde. Mogelijk was dat de doopsgezinde kerk. Barsingerhorn behoorde vanouds namelijk tot de Westfriese dorpen waar relatief veel doopsgezinden woonden.

Over een familierelatie met Abraham Lincoln zegt dit alles niets. Het onderzoek daarnaar moet in de Verenigde Staten worden gedaan, want daar liggen de bronnen. Wel is nu eindelijk aangetoond hoe de Westfriese vork in de steel zit. En dat er misschien zelfs nog vervolgonderzoek mogelijk is. De archieven van Barsingerhorn berusten bij onze collega’s van het Regionaal Archief Alkmaar.

Hieronder de bewijsstukken:
1633-12-18 DTB Hoorn 5 doopinschrijving Jan Pietersz
DTB Hoorn 5: gereformeerde doop van Jan, zoon van Pieter Jans en Mary Pieters, 18 december 1633.

1645-06-24 DTB Hoorn 81 graflegger Pieter Cornelisz Herings Metselaer koopt graf in de Grote Kerk zuidkap 477
DTB Hoorn 81: Pieter Cornelisz Herings Metselaer koopt graf in de Grote Kerk zuidkap 477, 24 juni 1645.

1658-02-23 DTB Hoorn 65 huwelijksafkondiging Cornelis Pietersz uit Barsingerhorn op de Kackedam en Aryaentie Claes van Hoorn getrouwd stadhuis 10 maart
DTB Hoorn 65: huwelijksafkondiging Cornelis Pietersz en Adriaantje Claes, 23 februari 1658.

1658-03-10 DTB Hoorn 101 huwelijk stadhuis Cornelis Pietersz uit Bersingerhorn en Adriaentgen Claes van Hoorn
DTB Hoorn 101: huwelijk Cornelis Pietersz en Adriantje Claes op het Hoornse stadhuis, 10 maart 1658.

1658-09-21 ONA 2123 eerste pagina testament Cornelis Pietersz Metselaer en Ariaantje Claes
Notarieel archief Hoorn 2123: eerste pagina van het testament Cornelis Pietersz Metselaer en Ariaantje Claes, 21 september 1658.

1678-10-06 DTB Hoorn 82 begraven Cornelis Pieterse Metselaer in Grote Kerk zuidkap 477
DTB Hoorn 82: begraving Cornelis Pietersz. Metselaer in de Grote Kerk, zuidkap 477, 6 oktober 1678.

 1680-05-24 ONA 2224 eerste pagina verdeling nalatenschap Cornelis Pietersz Metselaer en Adriaantje Claas Jan Pietersz Haring compareert
Notarieel archief Hoorn 2224: verdeling van de nalatenschap van Cornelis Pietersz Metselaer en Adriaantje Claas. De eerste pagina vermeldt erfgenaam Jan Pietersz Haring in Nieuw Nederland woonachtig, op de tweede (onderste) pagina tekent hij als "Jan Piettersen Heering", 24 mei 1680.
1680-05-24 ONA 2224 tweede pagina verdeling nalatenschap Cornelis Pietersz Metselaer en Adriaantje Claas Jan Pietersz Haring compareert