Fotograferen in Westfriesland

Nadat fotografie werd uitgevonden, begonnen rondreizende fotografen in een snel tempo de plaats van rondreizende kunstenaars over te nemen. Fotografen uit het buitenland, maar ook uit regionale steden, kwamen naar Westfriese steden om de mensen vast te leggen. Al ontstonden steeds meer fotostudio’s in de steden, waardoor het laagdrempeliger werd voor  de gewone burger in de loop van de 19de eeuw om zichzelf en dierbaren vast te laten leggen.

De eerste fotografen

Hoewel fotografie een fulltime beroep zou worden, was dit voor de eerste fotografen in Westfriesland nog niet het geval. In het begin van het fotografietijdperk was fotografie meer een hobby of bijverdienste. Zo was Roelof Loots, een van de eerste fotografen in Westfriesland, banketbakker van beroep. Ook voor Levy Isaac Reens begon het met een passie. Tot 1860 stond Reens geregistreerd als koopman. Hoewel hij dit beroep bleef uitoefenen maakte hij in datzelfde jaar van fotografie zijn beroep. Naast dat hij een vaste studio had, was Reens ook rondreizend fotograaf. Dit hield in dat hij naar andere steden reisde, zoals bijvoorbeeld Alkmaar, en daar een mobiele fotostudio opzette waar mensen een foto konden laten maken. Hij nam daarbij al zijn spullen mee, waaronder soms zelfs een leren tent die als donkere kamer functioneerde. Totdat het fototoestel betaalbaar werd voor gewone mens, was dit erg gebruikelijk.

Te zien in het archief: Carte de visite

Als iemand er in de 19e eeuw voor koos een portret te laten maken, was dit vaak in de vorm van een carte de visite. Dit zijn ook de soort foto’s die Loots, Reens en hun collega’s het meest verkochten. Ook in de collectie van het Westfries Archief zijn er veel van dit soort foto’s te vinden. Een Carte de visite is een kleine foto die op een kartonnen kaartje werd geplakt. Je kan de Carte de visite ook zien als een visitekaartje van de persoon die werd gefotografeerd. Ook was het een soort visitekaartje voor de fotograaf: zijn naam en adres stonden vaak op de achterzijde van de gedrukt.

Zo vader zo zoon

Dat fotografie een serieus beroep begon te worden, kunnen we ook zien aan de opvolging binnen families. Een aantal bekende voorbeelden in Westfriesland zijn de families Niestadt en Huijsen. De familie Huijsen is een lange tijd een begrip geweest in Hoorn. Johannes Adrianus Jacobus Huijsen was eerst commissionair en begon daarnaast een fotografiestudio. Zijn zoon Johannes Laurens Theodorus nam in 1883, na in de leer te zijn gegaan in Utrecht, het bedrijf over. Hij was net als zijn vader een echte vakman die met zijn tijd mee ging. Dat hij een vakman was is ook te lezen op een nota van die tijd, waarop vermeld staat dat hij bekroond is op meerdere tentoonstellingen. Zijn oudste zoon Adrianus zou het bedrijf weer over nemen. Hij had minder passie voor de fotografie, maar hij moest het vak in. Het gemis aan liefde voor het vak maakt dat hij niet meeging met de nieuwste technieken. Hierdoor werd het bedrijf uiteindelijk opgeslokt door de concurrentie.

Te zien in het archief: Nota hervormd weeshuis

Een andere nota die bewaard is gebleven in het Archief, is een nota van de fotograaf Albert Dekema. Dekema had een eigen fotostudio aan de St. Janstraat in Enkhuizen waar hij van 1865 tot 1896 actief was. Deze specifieke nota vermeld een opdracht van de “Heeren Regenten van het Hervormd Weeshuis”. Het gaat hier om het maken van foto’s van het weeshuis zelf. Het leuke aan deze nota is dat twee van deze foto’s ook bewaard zijn gebleven in de collectie van het Westfries Archief.