In archieven kom je soms de gekste dingen tegen, zoals een ruzie om een verdwenen ham. Ja echt, een homp vlees! Maar wie heeft de ham gestolen? En waarom? Kom op vrijdag 1 mei naar Expeditie NEXT in Enkhuizen. Of bezoek na 1 mei met je klas het Westfries Archief. Met de vaardigheden van een historicus los je De Hamvraag op en win je een mooie prijs!
Een huwelijk aan diggelen
De Hamvraag is gebaseerd op het boek ‘Een huwelijk aan diggelen’, over Zacheus de Jager en Margaretha van Beresteijn. Dit rijke echtpaar uit Enkhuizen besloot na vele jaren huwelijksjaren uit elkaar te gaan. De twee konden elkaar niet meer uitstaan. Hun levensverhaal is bekend dankzij archeologisch onderzoek in Enkhuizen en uitgebreid onderzoek in het Westfries Archief.
Zoon Gijsbert vindt het verschrikkelijk dat zijn moeder en stiefvader zo met elkaar omgaan. Hij wil daarom hun laatste grote ruzie oplossen. Bij deze ruzie beschuldigen de twee voormalige geliefden elkaar van het stelen van een ham. Gijsbert vraagt aan kinderen om De Hamvraag op te lossen. Want wat is er nu echt met de ham gebeurd?

Historisch detectivespel
De Hamvraag is een spel voor kinderen en bestaat uit verschillende puzzels. Door goed samen te werken kunnen de puzzels worden opgelost. Zo zetten ze het gebroken huwelijksglas van Zacheus en Margaretha weer in elkaar en lezen ze het handschrift in een oud boek. Ook tekenen ze op een oude kaart van Enkhuizen een route uit. Als dit allemaal is gelukt, vinden de kinderen de letters van een persoonsnaam.
Bij de laatste opdracht moeten ze samen goed kijken naar schilderijen waarop Zacheus, Margaretha en bekenden van hen zijn afgebeeld. Een van de geportretteerden weet namelijk het antwoord op De Hamvraag en heeft dit aan het papier toevertrouwd. Met het archiefdocument van deze persoon ontdekken de kinderen wat er precies is gebeurd. Zo lossen ze de ruzie tussen Zacheus en Margaretha over de ham op.
Expeditie NEXT
Tijdens Expeditie NEXT worden kinderen en hun ouders/begeleiders enthousiast gemaakt voor de wetenschap in de breedste zin van het woord. Kinderen kunnen tijdens de Expeditie proberen De Hamvraag op te lossen in de Zuiderkerk in Enkhuizen. Als dit lukt, winnen ze een mooie prijs.
Wat? Expeditie NEXT – het nationale wetenschapsfestival voor kinderen
Waar? Binnenstad Enkhuizen, Noord-Holland
Wanneer? Vrijdag 1 mei, 11.00 – 17.00 uur
Kaarten? Gratis voor kinderen en € 7,50 voor volwassenen (inclusief 2 drankjes)
Doelgroepen? Kinderen van 4 tot en met 12 jaar en hun ouders/begeleiders

Voor leerlingen en docenten
Na 1 mei is het ook mogelijk De Hamvraag te doen tijdens een schoolbezoek aan het Westfries Archief. Het verhaal raakt aan verschillende thema’s die op school worden behandeld: zeventiende eeuw, VOC, slavernij, handel en welvaart. Bezoek gratis met je klas het Westfries Archief en neem ook een kijkje in onze archiefkluis waar de echte oude documenten worden bewaard.
Klik hier voor meer informatie
Bekijk ook eens
Bekijk alle
Nieuwe indexen in juni 2026
Vrijwilligers van het Westfries Archief nemen iedere maand vele pagina’s door uit doop-, trouw- en begraafboeken (DTB), akten van de burgerlijke stand of notariële akten en halen daar vele namen uit. In juni 2026 zijn de volgende indexen de DTB verwerkt op onze website: Burgerlijke stand: Nieuwe indexen op notariële archieven zijn: Een overzicht van […]
Bronnenonderzoek door leerlingen OSG West-Friesland
In april 2026 bezochten twee groepen vwo-leerlingen van OSG West-Friesland het Westfries Archief. Hun opdracht voor het vak geschiedenis was om aan de hand van bronnen een verhaal te schrijven. De twee leukste verhalen staan nu op de website van het archief. De leerlingen van 4 vwo moesten eerst een thema kiezen: handelskapitalisme, VOC, WIC, […]
Aanwinsten juni 2026
In de maand juni heeft het Westfries Archief nieuwe aanwinsten mogen ontvangen. De schenkingen van de maand bestaan uit edities van de Vrije Westfriese krant, het boek Retour Berlijn en terug, verenigingsarchief van de Uitvaartvereniging Venhuizen-Hem, Collectie de Greeuw, 18e eeuwse rouwbrieven uit Enkhuizen en stukken van de Gidsen in Blokker. Vrije Westfriese krant Deze […]
Archieven ontsluiten met lokale AI
experimenteren met lokale AI voor betere ontsluiting van archieven Het Westfries Archief onderzoekt sinds oktober 2025 hoe kunstmatige intelligentie kan helpen om archiefmateriaal sneller en beter vindbaar te maken. Er wordt geëxperimenteerd met een tool die scans, transcripties en metadata kan analyseren, verrijken en structureren. Door een in eigen beheer ontwikkelde tooling krijgt de archief […]Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang 1 x per maand het laatste nieuws over nieuwe aanwinsten en activiteiten van het Westfries Archief.
"*" geeft vereiste velden aan