Agenda

<< September 2019 >> 
 ma  di  wo  do  vr  za  zo 
        1
  2  3  4  5  6  7  8
  9101112131415
16171819202122
23242526272829
30      
 
De studiezaal is open op dinsdag en vrijdag van 9.00-17.00 uur. 

Aanvragen van originele stukken kan tot 16.30 uur.

Gereserveerde stukken kunnen ook op maandag, woensdag en donderdag worden opgevraagd bij onze receptie, zodat u de stukken kunt inzien op onze studiezaal. Meer uitleg over het aanvragen van stukken vindt u hier.

Waar komt de naam ‘De Blauwe Berg’ vandaan?

10 oktober 2012

Aan het Westfries Archief wordt vrij geregeld gevraagd naar de herkomst van de naam 'De Blauwe Berg'. Tegenwoordig is het niet meer alleen een straatnaam in de gemeente Hoorn. Er is zelfs een bestemmingsplan ‘De Blauwe Berg’. Archiefonderzoek wijst uit dat de naam verbonden is aan zowel een ‘uitspanning’ aan het begin van het Keern (adres: Keern 3) als aan een stuk land aan de westkant van het Keern en ten noorden van de Berkhouterweg, gelegen achter de vroegere herberg ’t Paardebit (Keern 25). Of er een relatie is tussen de herberg en het perceel weiland, is niet bekend. Ook is onzeker welke van de twee als eerste ‘De Blauwe Berg’ heette.

Uitspanning
In 1882 werd aan Cornelis Boon een Drankwetvergunning verleend voor het perceel wijk 6 nummer 347a aan het Keern ‘in het benedenlocaal aan den weg’. De vergunning werd 23 april 1901 overgeschreven op de naam van Christoffel Igesz. De kadastrale aanduiding van dit perceel moet zijn geweest sectie C nummer 421. Dit blijkt uit de kadastrale leggers in het gemeentearchief van Hoorn, artikelnummer 4118. Op een kaart van Hoorn uit 1897 is de ligging van het perceel te zien.

Wanneer de uitspanning ‘de Blauwe Berg’ is gaan heten, is niet bekend. In 1903 werd het gebouw afgebroken en werd op dezelfde plaats een sigarenkistenfabriek gebouwd (zie Gemeentearchief Hoorn, notulen b&w 28 april 1903, en ingekomen stukken 1903, nummers 672 en 703). In de Hoornsche Courant van 25 maart 1903 valt hierover te lezen:

De van ouds bekende uitspanning “De blauwe Berg” alhier, is verkocht en zal herschapen worden in een kistenfabriek van de Heeren Hammes en Theunisse.

Er zijn bewijzen te vinden dat deze herberg inderdaad veel ouder was, onder andere in het register van de impost (= belasting) op begraven. Op 26 maart 1698 deed Jan Cornelisz, ‘woonend buyten de Noorderpoort in de Blaauwen bergh’, aangifte van het lijk van zijn dochtertje Machteltje (impostbedrag: ƒ 3). En op 12 januari 1809 werd ten overstaan van de schepenen van Hoorn verkocht ‘een huis en grond zijnde een herberg genaamd de Blauwe Berg met een stukje grasland daarachter, staande en gelegen even buiten de Noorderpoort’. Verkoper was Jan Ruiter uit Berkhout, koper Krijn Blom, belendenden ‘de Maatschappelijke lijnbanen ten zuiden en Cornelis de Boer ten noorden’. Het perceel was bezwaard met een jaarlijkse erfpacht van 29 gulden en 5 stuivers aan het Sint Jans Gasthuis.

Weiland
Op een landnamenkaart van het P.J. Meertensinstituut uit de jaren 1960 komt de naam ‘De Blauwe Berg’ voor. Het betreft een perceel weiland, dat op het oudste kadastrale minuutplan van Hoorn voorkomt onder de aanduiding sectie C nummer 92. Het ligt dus in de voormalige banne Dampten.

Helaas is van de banne Dampten voor zover valt na te gaan geen pre-kadastrale administratie bewaard gebleven (in polderleggers worden nog wel eens landnamen genoemd). De oorspronkelijke aanwijzende tafel van 1832 noemt geen landnamen, zodat we niet weten of het perceel toen al bekend stond onder de naam ‘De Blauwe Berg’. Misschien komt de naam voor ergens in de registers van de 80e penning (belasting op overdracht van onroerend goed) in het stadsarchief van Hoorn.

Een andere mogelijkheid voor onderzoek is nog het archief van de Hypotheekbewaarder kantoor Hoorn (1811-1838) in het Noord-Hollands Archief te Haarlem (toegangnummer 83.1). Daarin zijn klappers te vinden op namen van eigenaren, die vervolgens weer verwijzen naar aankoopakten, soms van voor 1832. Mogelijk zijn daarin ook landnamen te vinden. De eigenares van perceel C 92 in 1832 was de weduwe P. van der Straten (‘rentenierse’).